ต้นนาคราชมีกี่แบบ? นาคราชเขียว ด่าง ราชินี และวิธีปลูกดูแล
ต้นนาคราช เป็นไม้อวบน้ำที่ได้รับความนิยมในกลุ่มนักสะสม เพราะมีลำต้นทรงกระบอกและผิวนูนเป็นลวดลาย ดูคล้ายเกล็ดงูหรือเกล็ดพญานาค เมื่อรวมกับชื่อ “นาคราช” จึงทำให้ต้นไม้ชนิดนี้มีทั้งความสวยงาม ความแปลกตา และความหมายเชิงมงคลตามความเชื่อของคนไทย
ในตลาดต้นไม้ไทยอาจพบชื่อเรียกหลายแบบ เช่น นาคราชเขียว นาคราชด่าง นาคราชราชินี และนาคราชราชินีด่าง แต่ควรเข้าใจว่าชื่อเหล่านี้จำนวนหนึ่งเป็น ชื่อที่ใช้เรียกตามลักษณะของต้นหรือชื่อทางการค้า ไม่จำเป็นต้องตรงกับการจำแนกชนิดหรือชนิดย่อย ทางพฤกษศาสตร์โดยตรง
ข้อมูลทางพฤกษศาสตร์: ต้นในกลุ่มนาคราชที่นิยมอ้างอิงกันคือ Euphorbia ritchiei ชื่อเดิม Monadenium ritchiei อยู่ในวงศ์ Euphorbiaceae เป็นไม้อวบน้ำจากประเทศเคนยา
ต้นนาคราช คืออะไร
Euphorbia ritchiei เป็นไม้อวบน้ำประเภทไม้พุ่มขนาดเล็ก มีลำต้นอวบและสามารถสะสมน้ำได้ ลำต้นอาจตั้งตรง เอน หรือนอนทอดไปตามพื้น และสามารถแตกหน่อใหม่จากส่วนโคนหรือเหง้าได้
ผิวลำต้นมีตุ่มนูนเป็นลวดลายเรียงกัน คล้ายเกล็ด ซึ่งเป็นลักษณะที่โดดเด่นและเป็นที่มาของชื่อเรียก “นาคราช” ในวงการต้นไม้ไทย
ข้อมูลต้นนาคราชแบบย่อ
- ชื่อไทยที่นิยมเรียก: นาคราช, พญานาคราช
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Euphorbia ritchiei
- ชื่อเดิม: Monadenium ritchiei
- วงศ์: Euphorbiaceae
- ประเภท: ไม้อวบน้ำ / Succulent subshrub
- ถิ่นกำเนิด: เคนยา
- ลักษณะเด่น: ลำต้นเป็นเกล็ด แตกหน่อได้
- แสง: แสงมากถึงแดดครึ่งวัน
- น้ำ: น้อยถึงปานกลาง
- ดิน: โปร่งและระบายน้ำเร็ว
- การขยายพันธุ์: แยกหน่อและปักชำ
ต้นนาคราชมีกี่สายพันธุ์
หากกล่าวตามชื่อที่ใช้ในตลาดต้นไม้ไทย เรามักพบการเรียกต้นนาคราชหลายแบบ เช่น
- นาคราชเขียว
- นาคราชด่าง หรือด่างเขียวขาว
- นาคราชราชินี
- นาคราชราชินีด่าง
อย่างไรก็ตาม ชื่อเหล่านี้ควรมองว่าเป็น รูปแบบหรือชื่อเรียกในวงการไม้ประดับ มากกว่าการสรุปว่าเป็นชนิดทางพฤกษศาสตร์แยกกันทั้งหมด
ในทางอนุกรมวิธาน Euphorbia ritchiei มีชนิดย่อยที่ได้รับการยอมรับ ได้แก่
- Euphorbia ritchiei subsp. ritchiei
- Euphorbia ritchiei subsp. marsabitensis
- Euphorbia ritchiei subsp. nyambensis
ดังนั้นเวลาซื้อไม้สะสม หากต้องการทราบชนิดหรือชนิดย่อยอย่างแม่นยำ ควรสอบถามชื่อวิทยาศาสตร์จากผู้เพาะ หรือแหล่งที่มาของต้นเพิ่มเติม
นาคราชเขียว
นาคราชเขียว เป็นแบบที่พบเห็นได้บ่อยที่สุดในตลาด ลำต้นมีสีเขียว ตุ่มหรือเกล็ดบนผิวต้นเห็นได้ชัด และเมื่อต้นแข็งแรงสามารถแตกหน่อจากโคน จนพัฒนาเป็นกอได้
โดยทั่วไปต้นเขียวจะดูแลง่ายกว่าต้นด่าง เพราะมีพื้นที่สีเขียวสำหรับสังเคราะห์แสงมากกว่า จึงมักทนต่อสภาพแวดล้อมได้ดีกว่า
นาคราชด่าง หรือด่างเขียวขาว
นาคราชด่าง มีลักษณะพื้นฐานคล้ายต้นเขียว แต่จะมีสีขาว ครีม เหลือง หรือเขียวอ่อนแทรกอยู่ตามลำต้นและใบ
ต้นด่างมักได้รับความนิยมจากนักสะสม เพราะลวดลายของแต่ละต้นแตกต่างกัน และต้นที่มีลายสวยหรือด่างสม่ำเสมอ อาจมีราคาสูงกว่าต้นเขียวทั่วไป
การดูแลต้นนาคราชด่าง
ต้นด่างต้องการแสงมากพอ แต่ส่วนสีขาวหรือสีครีมมีคลอโรฟิลล์น้อย จึงไวต่อแดดจัดมากกว่าส่วนสีเขียว
ควรให้แดดช่วงเช้าหรือแสงกรอง และค่อย ๆ ปรับต้นก่อนนำออกแดดแรง เพื่อลดความเสี่ยงของรอยไหม้
นาคราชราชินี
นาคราชราชินี เป็นชื่อที่นิยมใช้ในตลาดต้นไม้ไทย เพื่อเรียกฟอร์มของต้นนาคราชที่มีลักษณะแตกต่างจาก นาคราชเขียวทั่วไป เช่น ลำต้นอวบกว่า ใบใหญ่กว่า หรือฟอร์มของเกล็ดแตกต่างกัน
บางแหล่งอาจเรียกว่า “นาคราชตัวเมีย” แต่ไม่ควรตีความว่าเป็นต้นเพศเมีย ในความหมายทางพฤกษศาสตร์ เพราะคำนี้เป็นชื่อที่ใช้เรียกในวงการไม้ประดับมากกว่า
นาคราชราชินีด่าง
นาคราชราชินีด่าง เป็นรูปแบบที่ได้รับความสนใจมาก เพราะมีทั้งฟอร์มลำต้นที่โดดเด่น และลวดลายด่างสีเหลือง ครีม หรือสีอ่อนแทรกกับสีเขียว
ความหายากและราคาของต้นด่าง ขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ความสวยของลาย ขนาดต้น ความสมบูรณ์ของระบบราก จำนวนหน่อ และความต้องการของตลาด จึงไม่ควรสรุปว่าชนิดใด “แพงที่สุด” หรือ “หายากที่สุด” แบบตายตัว
นาคราชเขียวกับนาคราชราชินีต่างกันอย่างไร
หากอ้างอิงตามชื่อที่ใช้ในตลาดต้นไม้ นาคราชเขียวมักมีลำต้นเรียวยาวกว่า และใบขนาดไม่ใหญ่มาก ขณะที่ต้นที่เรียกว่านาคราชราชินี มักมีลำต้นอวบกว่า และใบดูใหญ่หรือหนากว่า
อย่างไรก็ตาม ลักษณะสามารถแตกต่างไปตามต้น แหล่งเพาะ และชื่อที่ผู้ขายใช้ จึงไม่ควรใช้ลักษณะภายนอกเพียงอย่างเดียว ในการระบุชนิดทางวิทยาศาสตร์
ทำความเข้าใจเรื่องใบของต้นนาคราช
ใบมักเกิดบริเวณยอดหรือบริเวณตุ่มบนลำต้น เมื่อใบมีอายุมากขึ้นสามารถเหลือง และหลุดร่วงได้ตามธรรมชาติ
ต้นบางต้นอาจเหลือใบเพียงบริเวณยอด หรือไม่มีใบในบางช่วง โดยเฉพาะช่วงที่ต้นลดการเจริญเติบโต หรือสภาพแวดล้อมแห้ง
ใบนาคราชราชินีหลุดง่าย เป็นเรื่องปกติหรือไม่
ใบของต้นที่เรียกกันว่านาคราชราชินี ค่อนข้างเปราะ และสามารถหลุดเมื่อถูกกระทบหรือสัมผัสแรง จึงควรจับบริเวณกระถางหรือลำต้น มากกว่าจับใบโดยตรง
อย่างไรก็ตาม หากใบหลุดพร้อมกันจำนวนมาก ร่วมกับลำต้นนิ่ม ใบเหลืองผิดปกติ หรือดินชื้นอยู่ตลอดเวลา ควรตรวจระบบราก เพราะอาจเกิดจากน้ำมากเกินไป หรือรากเริ่มมีปัญหา
ต้นนาคราชออกดอกหรือไม่
ต้นที่แข็งแรงสามารถออกดอกได้ โดยดอกของพืชในสกุล Euphorbia มีโครงสร้างเฉพาะเรียกว่า cyathium
ดอกมักเกิดบริเวณช่วงบนของลำต้น หรือบริเวณใกล้ยอด และมีขนาดค่อนข้างเล็ก
วิธีปลูกต้นนาคราช
1. ใช้ดินโปร่ง
ต้นนาคราชเป็นไม้อวบน้ำ จึงต้องการวัสดุปลูกที่ระบายน้ำได้เร็ว สามารถใช้ดินแคคตัสสำเร็จรูป หรือผสมเองได้
- ดินปลูก 1 ส่วน
- พัมมิซหรือหินภูเขาไฟ 1 ส่วน
- เพอร์ไลท์หรือทรายหยาบ 1 ส่วน
ไม่จำเป็นต้องยึดสูตรตายตัว หลักสำคัญคือน้ำต้องสามารถไหลผ่านได้เร็ว และดินไม่อุ้มน้ำนาน
2. กระถางต้องระบายน้ำได้
ควรเลือกกระถางที่มีรูระบายน้ำด้านล่าง และไม่ควรใช้กระถางใหญ่เกินระบบราก เพราะดินปริมาณมากจะเก็บความชื้นได้นานขึ้น
ต้นนาคราชชอบแดดหรือร่ม
ต้นนาคราชต้องการแสงค่อนข้างมาก แดดช่วงเช้าหรือแสงประมาณ 4–6 ชั่วโมงต่อวัน เหมาะสำหรับการเลี้ยงทั่วไป
ต้นที่ได้รับแสงน้อยเกินไป อาจมีลำต้นยืด ผิวต้นสีซีด และฟอร์มไม่กระชับ
หากต้นเคยอยู่ในร่ม ควรค่อย ๆ ปรับแสง ไม่ควรนำออกตากแดดกลางวันจัดทันที เพราะอาจทำให้เกิดรอยไหม้ได้
วิธีรดน้ำต้นนาคราช
ไม่ควรกำหนดตายตัวว่า ต้องรดน้ำสัปดาห์ละกี่ครั้ง เพราะความเร็วในการแห้งของดิน ขึ้นอยู่กับกระถาง อากาศ และวัสดุปลูก
หลักที่ปลอดภัยคือ รอให้ดินแห้งหรือเกือบแห้ง ก่อนรดน้ำครั้งต่อไป
เมื่อรดควรรดให้ทั่ว จนมีน้ำไหลออกจากรูด้านล่าง แล้วรอให้วัสดุปลูกแห้ง ก่อนให้น้ำใหม่
ฤดูฝนต้องระวังเป็นพิเศษ
ฤดูฝนในประเทศไทย มีทั้งฝนและความชื้นในอากาศสูง ทำให้วัสดุปลูกแห้งช้า
หากต้นโดนฝนต่อเนื่อง อาจเกิดรากเน่าและโคนเน่าได้ จึงเหมาะกับบริเวณที่มีหลังคากันฝน แต่ยังมีแสงและอากาศถ่ายเท
ปุ๋ยสำหรับต้นนาคราช
ไม่จำเป็นต้องใช้ปุ๋ยมาก สามารถใช้ปุ๋ยสำหรับแคคตัส หรือไม้อวบน้ำในอัตราอ่อน ตามคำแนะนำบนฉลาก
ปุ๋ยละลายช้าก็สามารถใช้ได้ แต่ไม่ควรเร่งปุ๋ยเพื่อหวังให้ต้นโตเร็ว เพราะอาจทำให้ระบบรากเสียหาย
วิธีทำให้นาคราชแตกกอสวย
ต้นที่แข็งแรงสามารถแตกหน่อจากโคน และค่อย ๆ สร้างกอได้เอง
หากต้องการให้ฟอร์มกอสวย ควร:
- ให้แสงเพียงพอ
- ใช้ดินโปร่ง
- ไม่ให้น้ำมากเกินไป
- รักษารากให้แข็งแรง
- ปล่อยหน่อไว้กับต้นแม่
- ใช้กระถางปากกว้างเมื่อกอเริ่มใหญ่
- หมุนกระถางเป็นระยะเพื่อรับแสงทั่วถึง
วิธีขยายพันธุ์ต้นนาคราช
วิธีที่สะดวกคือ การแยกหน่อและปักชำ
- เลือกหน่อที่แข็งแรง
- ใช้มีดสะอาดตัดแยกหน่อ
- สวมถุงมือเพื่อป้องกันน้ำยาง
- พักหน่อในที่ร่มและอากาศถ่ายเท
- รอจนรอยตัดแห้ง
- นำไปปักในดินไม้อวบน้ำที่โปร่ง
- วางในบริเวณสว่าง แต่หลีกเลี่ยงแดดแรงช่วงแรก
- ควบคุมน้ำไม่ให้ดินแฉะขณะกำลังออกราก
ต้นนาคราชเน่าเกิดจากอะไร
สาเหตุหลักที่พบได้บ่อยคือ ความชื้นมากเกินไปและวัสดุปลูกระบายน้ำไม่ดี
สัญญาณที่ควรรีบตรวจ ได้แก่
- โคนต้นนิ่ม
- ลำต้นเริ่มเหลืองหรือน้ำตาล
- เนื้อบริเวณโคนฉ่ำน้ำ
- ต้นโยกผิดปกติ
- รากดำหรือมีกลิ่น
ต้นนาคราชเน่า แก้อย่างไร
- หยุดรดน้ำทันที
- นำต้นออกจากกระถาง
- ตรวจรากและโคนต้น
- ตัดส่วนเน่าออกจนถึงเนื้อที่แข็งแรง
- พักแผลให้แห้ง
- เปลี่ยนวัสดุปลูกใหม่ที่โปร่ง
- นำส่วนที่แข็งแรงกลับมาปักชำใหม่
โรคและแมลงที่ควรระวัง
- รากเน่า: จากน้ำมากเกินไป
- โคนเน่า: จากความชื้นสูงต่อเนื่อง
- เพลี้ยแป้ง: มักซ่อนตามซอกเกล็ด
- เพลี้ยหอย: อาจเกาะตามลำต้น
- ไรแดง: อาจพบในสภาพอากาศร้อนและแห้ง
น้ำยางต้นนาคราชต้องระวัง
เนื่องจากต้นนาคราชอยู่ในสกุล Euphorbia เมื่อใบหรือลำต้นได้รับบาดแผล จะมีน้ำยางสีขาวไหลออกมา
น้ำยางสามารถทำให้ผิวหนัง และดวงตาระคายเคืองได้ จึงควร
- สวมถุงมือขณะตัดต้น
- หลีกเลี่ยงน้ำยางสัมผัสดวงตาและปาก
- ไม่ขยี้ตาหลังจับต้น
- ล้างมือและอุปกรณ์หลังใช้งาน
- เก็บต้นให้ห่างจากเด็กและสัตว์เลี้ยง
ต้นนาคราชเป็นไม้มงคลหรือไม่
ในวัฒนธรรมไทย ชื่อ “นาคราช” เชื่อมโยงกับพญานาค ซึ่งเกี่ยวข้องกับความเชื่อเรื่อง ความอุดมสมบูรณ์ อำนาจ โชคลาภ และความเป็นสิริมงคล
จึงมีผู้ปลูกจำนวนไม่น้อย ที่นิยมสะสมต้นนาคราช ทั้งจากความสวยงาม และความหมายของชื่อ
อย่างไรก็ตาม เรื่องไม้มงคลเป็นความเชื่อส่วนบุคคล ไม่ได้มีผลต่อวิธีการเจริญเติบโตของพืช
ราคาต้นนาคราชขึ้นอยู่กับอะไร
ราคาสามารถแตกต่างกันได้มาก ตามปัจจัย เช่น
- ขนาดและอายุของต้น
- จำนวนหน่อ
- ความสมบูรณ์ของกอ
- ความสวยของลายด่าง
- ความนิ่งของด่าง
- แหล่งเพาะและความน่าเชื่อถือ
- ความต้องการของตลาดในช่วงนั้น
ดังนั้นไม่ควรสรุปว่ารูปแบบใด ต้องมีราคาแพงที่สุดเสมอไป เพราะราคาต้นไม้สะสมสามารถเปลี่ยนแปลงได้ ตามความนิยมของตลาด
สรุป
ต้นนาคราช เป็นไม้อวบน้ำฟอร์มแปลก ที่โดดเด่นด้วยลำต้นคล้ายเกล็ดพญานาค และสามารถแตกหน่อจนกลายเป็นกอสวยได้
ในตลาดไทยพบชื่อเรียกหลายแบบ ทั้งนาคราชเขียว นาคราชด่าง นาคราชราชินี และนาคราชราชินีด่าง แต่ชื่อเหล่านี้ควรใช้ในฐานะ ชื่อเรียกหรือรูปแบบทางการค้า และไม่ควรสรุปว่าเป็นสายพันธุ์ทางพฤกษศาสตร์ แยกกันทั้งหมด
หัวใจของการเลี้ยงคือ แสงเพียงพอ ดินโปร่ง และไม่รดน้ำมากเกินไป โดยเฉพาะฤดูฝน ควรป้องกันไม่ให้ต้นแช่อยู่ในความชื้นนาน เพื่อหลีกเลี่ยงรากและโคนเน่า
หากต้นแข็งแรง สามารถปล่อยให้แตกหน่อจนกลายเป็นกอ หรือแยกหน่อไปปักชำเพื่อขยายจำนวนได้ จึงเป็นไม้อวบน้ำอีกกลุ่มหนึ่ง ที่มีทั้งความสวยงาม ความแปลกตา และคุณค่าในฐานะไม้สะสม
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับต้นนาคราช
1. นาคราชเขียว นาคราชด่าง และนาคราชราชินี เป็นคนละสายพันธุ์หรือไม่?
ชื่อเหล่านี้หลายชื่อเป็นคำที่ใช้ในตลาดต้นไม้ไทย เพื่อแยกลักษณะสีและฟอร์มของต้น ไม่ควรสรุปว่าเป็นชนิดทางพฤกษศาสตร์แยกกันทั้งหมด หากต้องการระบุให้แม่นยำ ควรตรวจชื่อวิทยาศาสตร์จากแหล่งเพาะหรือผู้จำหน่าย
2. ต้นนาคราชใบหลุดง่ายผิดปกติหรือไม่?
ใบแก่สามารถหลุดร่วงตามธรรมชาติได้ และใบของบางฟอร์มค่อนข้างเปราะ แต่หากใบร่วงจำนวนมาก พร้อมลำต้นนิ่มหรือดินชื้นตลอดเวลา ควรตรวจระบบรากและลดการให้น้ำ
3. ต้นนาคราชควรรดน้ำบ่อยแค่ไหน?
ไม่ควรกำหนดจำนวนวันตายตัว ควรรอให้ดินแห้งหรือเกือบแห้งก่อนรดน้ำครั้งใหม่ และในฤดูฝนควรลดการให้น้ำ เพราะความชื้นสูงทำให้รากและโคนต้นเน่าได้ง่ายขึ้น
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น
ใส่คำแนะนำในส่วนนี้ได้เลยค่ะ