ชะพลู ประโยชน์ วิธีปลูกและดูแล ปักชำง่าย เก็บใบกินได้ตลอดปี
ชะพลู เป็นผักพื้นบ้านและสมุนไพรที่คนไทยรู้จักกันมานาน แม้บางคนอาจไม่คุ้นกับชื่อต้นชะพลู แต่หากพูดถึงอาหารว่างไทยอย่าง เมี่ยงคำ เชื่อว่าหลายคนน่าจะรู้จักทันที
เพราะใบชะพลูเป็นหนึ่งในส่วนประกอบสำคัญ ใช้ห่อมะพร้าวคั่ว มะนาว ขิง ถั่วลิสง กุ้งแห้ง หอมแดง และพริกขี้หนู ก่อนราดด้วยน้ำเมี่ยงรสหวานเค็มนอกจากเมี่ยงคำแล้ว ใบชะพลูยังสามารถนำไปประกอบอาหารได้อีกหลายเมนู ทั้งแกง ห่อเนื้อหรือปลา ย่าง และใช้เป็นผักกินเคียง จึงถือเป็นพืชที่เหมาะอย่างยิ่งสำหรับปลูกไว้เป็น ผักสวนครัวประจำบ้าน
จุดเด่นของชะพลูคือปลูกง่าย ชอบพื้นที่ร่มรำไร ขยายพันธุ์ด้วยการปักชำกิ่งได้ และเมื่อปลูกในพื้นที่เหมาะสมจะค่อยๆ แตกกิ่งและแผ่ต้นออกไป ทำให้สามารถทยอยเก็บใบมาใช้ประกอบอาหารได้อย่างต่อเนื่อง
ชะพลู คืออะไร
ชะพลูเป็นพืชในสกุล Piper ซึ่งอยู่ในวงศ์เดียวกับพริกไทยและดีปลี มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Piper sarmentosum Roxb.
- ชื่อไทย: ชะพลู, ช้าพลู
- ชื่ออื่น: นมวา, ผักปูนา, ผักพลูนก, พลูลิง, ผักปูลิง
- ชื่อวิทยาศาสตร์: Piper sarmentosum Roxb.
- วงศ์: Piperaceae
- ประเภท: ไม้พุ่มกึ่งเลื้อยอายุหลายปี
- ส่วนที่นิยมรับประทาน: ใบและยอดอ่อน
- การขยายพันธุ์: ปักชำกิ่งและเมล็ด
ลักษณะของต้นชะพลู
ชะพลูเป็นไม้พุ่มขนาดเล็กที่มีลำต้นทอดเลื้อยหรือเอนตามพื้น บริเวณข้อของลำต้นสามารถเกิดรากได้ จึงสามารถแผ่ขยายออกไปเป็นกลุ่มได้ค่อนข้างง่าย หากปลูกลงดินในบริเวณที่มีความชื้นและร่มรำไร
ใบเป็นใบเดี่ยวออกสลับ มีสีเขียวเข้ม ผิวใบค่อนข้างมัน รูปใบคล้ายหัวใจหรือรูปไข่ ฐานใบเว้าและมองเห็นเส้นใบค่อนข้างชัด
เมื่อขยี้ใบจะมีกลิ่นเฉพาะตัว ซึ่งเป็นหนึ่งในเอกลักษณ์ของพืชสกุล Piper
ช่อดอกมีลักษณะเป็นแท่งทรงกระบอกขนาดเล็ก เกิดบริเวณซอกใบ และเมื่อมองผ่านๆ อาจทำให้นึกถึงช่อของดีปลี ซึ่งเป็นพืชในสกุลใกล้เคียงกัน
ชะพลูกับใบพลูเหมือนกันหรือไม่
ไม่เหมือนกัน แม้ว่าชื่อและรูปร่างของใบจะคล้ายกัน และอยู่ในสกุล Piper เหมือนกัน
ชะพลูมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Piper sarmentosum ส่วนพลูที่คนไทยใช้กับหมาก มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Piper betle
ชะพลูมีใบค่อนข้างนุ่ม นิยมใช้เป็นผักและประกอบอาหาร โดยเฉพาะเมี่ยงคำ ส่วนใบพลูมีกลิ่นและรสแรงกว่า จึงไม่ควรนำสองชนิดนี้มาสับสนกัน
ประโยชน์ของใบชะพลู
ใบชะพลูเป็นผักใบเขียวที่มีสารอาหารหลายชนิด และสามารถนำมาเป็นส่วนหนึ่งของอาหารที่หลากหลายได้
สารอาหารที่พบในใบชะพลู ได้แก่
- ใยอาหาร
- แคลเซียม
- โพแทสเซียม
- สารกลุ่มแคโรทีนอยด์
- วิตามินและแร่ธาตุจากผักใบเขียวหลายชนิด
อย่างไรก็ตาม ไม่ควรมองว่าใบชะพลูเป็นอาหารสำหรับรักษาโรค หรือรับประทานในปริมาณมากเพียงเพื่อหวังได้รับแคลเซียม เนื่องจากใบชะพลูมีสารออกซาเลตตามธรรมชาติค่อนข้างสูง ซึ่งสามารถจับกับแคลเซียมและลดการดูดซึมได้
ชะพลูเป็นสมุนไพรหรือไม่
ชะพลูมีการใช้เป็นสมุนไพรในตำรับยาไทยและภูมิปัญญาพื้นบ้านมาเป็นเวลานาน โดยเฉพาะส่วนของ ราก ซึ่งมีบันทึกการใช้ตามภูมิปัญญาในตำรับยาไทย ในเรื่องระบบทางเดินอาหารและการขับลม
อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวเป็นการใช้ตามภูมิปัญญาดั้งเดิม และไม่ควรตีความว่าการรับประทานใบชะพลู สามารถใช้รักษาโรคหรือทดแทนยาที่แพทย์สั่งได้
หากต้องการใช้ชะพลูในรูปแบบสมุนไพร โดยเฉพาะสารสกัดหรือรับประทานในปริมาณสูง ควรปรึกษาแพทย์ เภสัชกร หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสมุนไพรที่เหมาะสม
ใบชะพลูมีออกซาเลตสูง ควรกินอย่างไร
ใบชะพลูมีสาร ออกซาเลต (Oxalate) ตามธรรมชาติค่อนข้างสูง ออกซาเลตสามารถจับกับแคลเซียม และทำให้ร่างกายดูดซึมแคลเซียมจากอาหารได้ลดลง
สำหรับคนทั่วไป การรับประทานใบชะพลูเป็นส่วนหนึ่งของอาหาร เช่น เมี่ยงคำ หรืออาหารอื่นในปริมาณปกติ ไม่จำเป็นต้องวิตกกังวลมากเกินไป
สิ่งสำคัญคือ ไม่ควรรับประทานใบชะพลูในปริมาณมากทุกวัน เพื่อหวังผลทางสุขภาพหรือเพิ่มแคลเซียม
ผู้ที่มีประวัตินิ่วในไตบางประเภท โรคไต หรือได้รับคำแนะนำให้จำกัดอาหารที่มีออกซาเลต ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร เกี่ยวกับปริมาณที่เหมาะสม
เมนูจากใบชะพลู
ใบชะพลูสามารถใช้ประกอบอาหารได้หลายประเภท ทั้งรับประทานสดและผ่านความร้อน
- เมี่ยงคำ ใช้ใบชะพลูห่อเครื่องเมี่ยง
- แกงคั่วใบชะพลู
- แกงหอยใบชะพลู
- ห่อหมูหรือเนื้อย่าง
- ห่อปลาแล้วย่าง
- ใช้เป็นผักเคียง
- ซอยใส่อาหารบางประเภท
วิธีปลูกต้นชะพลู
ชะพลูเป็นพืชที่ปลูกง่าย และเหมาะกับสภาพอากาศร้อนชื้นของประเทศไทย โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีร่มรำไร และดินมีความชื้นสม่ำเสมอ
สามารถปลูกได้ทั้ง
- ลงแปลง
- ใต้ต้นไม้ใหญ่
- ริมรั้ว
- ในกระถาง
- เป็นพืชคลุมดินในมุมร่ม
ชะพลูชอบดินแบบไหน
ชะพลูชอบดินร่วน มีอินทรียวัตถุ เก็บความชื้นได้ดี แต่ต้องสามารถระบายน้ำส่วนเกินออกได้
ตัวอย่างสูตรดินปลูกในกระถาง
- ดินปลูกหรือดินใบก้ามปู 2 ส่วน
- ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยคอกเก่า 1 ส่วน
- กาบมะพร้าวสับ 1 ส่วน
สามารถปรับส่วนผสมตามวัสดุที่มีได้ หลักสำคัญคือดินไม่ควรแข็งแน่น และไม่ควรมีน้ำขังหลังรดน้ำ
ชะพลูชอบแดดหรือร่ม
ชะพลูเหมาะกับ แสงรำไรหรือแดดกรอง เช่น บริเวณใต้ต้นไม้ ข้างบ้าน หรือบริเวณที่ได้รับแดดช่วงเช้า
ไม่จำเป็นต้องปลูกกลางแดดจัดเต็มวัน เพราะในสภาพอากาศร้อนจัด ใบสามารถเหี่ยวหรือเกิดรอยไหม้ได้ โดยเฉพาะต้นที่เคยเติบโตในร่ม
ตำแหน่งที่เหมาะ เช่น
- ใต้ต้นไม้ใหญ่ที่มีแสงลอดลงมา
- ข้างบ้านที่มีแดดเช้า
- ใต้สแลน
- ระเบียงที่มีแสงสว่างแต่ไม่โดนแดดบ่ายแรง
ปลูกชะพลูในบ้านได้ไหม
สามารถปลูกในพื้นที่ภายในบ้านที่มีแสงสว่างเพียงพอได้ แต่ควรอยู่ใกล้หน้าต่างหรือบริเวณที่ได้รับแสงธรรมชาติ
หากพื้นที่มืดเกินไป ต้นอาจยืดยาว ใบห่าง และการเจริญเติบโตลดลง
สำหรับการปลูกเพื่อเก็บใบรับประทาน บริเวณร่มรำไรกลางแจ้ง มักเหมาะกว่าห้องที่มีแสงน้อยมาก
วิธีรดน้ำต้นชะพลู
ชะพลูชอบความชื้น และไม่ทนต่อการปล่อยดินแห้งเป็นเวลานาน แต่ไม่ได้หมายความว่าต้องรดน้ำเช้าและเย็นทุกวันเสมอไป
ควรตรวจหน้าดินก่อน เมื่อดินเริ่มแห้งจึงค่อยรดน้ำให้ทั่ว
ฤดูร้อน
ควรตรวจความชื้นบ่อยขึ้น โดยเฉพาะชะพลูที่ปลูกในกระถาง เพราะดินสูญเสียน้ำเร็วกว่าการปลูกลงพื้น
ฤดูฝน
หากดินยังมีความชื้นเพียงพอ ไม่จำเป็นต้องรดเพิ่ม และควรตรวจให้แน่ใจว่าไม่มีน้ำขัง
ชะพลูปลูกในกระถางได้ไหม
ปลูกได้ดี และเหมาะกับบ้านที่มีพื้นที่จำกัด
ควรเลือกกระถางกว้างประมาณ 25–30 เซนติเมตรขึ้นไป และมีรูระบายน้ำ
เนื่องจากต้นชะพลูชอบทอดลำต้นไปตามพื้น กระถางที่มีพื้นที่กว้าง จะช่วยให้ต้นแตกกิ่งได้ดี
หากปลูกในกระถางแขวน สามารถปล่อยกิ่งให้ทอดห้อยลงมา ใช้เป็นทั้งผักสวนครัวและไม้ประดับได้
วิธีขยายพันธุ์ชะพลูด้วยการปักชำ
วิธีที่ง่ายที่สุดในการขยายพันธุ์ชะพลูคือ การปักชำกิ่ง เพราะบริเวณข้อของลำต้นสามารถสร้างรากใหม่ได้ง่าย
ขั้นตอนปักชำชะพลู
- เลือกกิ่งที่แข็งแรง ไม่มีโรคและแมลง
- ตัดกิ่งยาวประมาณ 10–15 เซนติเมตร
- ให้กิ่งมีข้อประมาณ 2–4 ข้อ
- เด็ดใบส่วนล่างออก เหลือใบด้านบนประมาณ 2–3 ใบ
- เตรียมดินหรือวัสดุปักชำที่ร่วนและชื้น
- ปักกิ่งลงดินโดยให้มีข้ออย่างน้อย 1 ข้ออยู่ใต้ดิน
- รดน้ำให้ชุ่ม
- วางในบริเวณร่มรำไร
- รักษาความชื้นสม่ำเสมอจนเกิดรากและยอดใหม่
เมื่อเห็นยอดใหม่เริ่มแตก และกิ่งไม่เหี่ยว เป็นสัญญาณว่ากิ่งเริ่มสร้างระบบรากและตั้งตัวได้แล้ว
ชะพลูปักชำในน้ำได้ไหม
สามารถทดลองนำกิ่งที่มีข้อไปแช่น้ำ เพื่อกระตุ้นให้เกิดรากได้
ควรให้เฉพาะบริเวณข้อหรือลำต้นส่วนล่างอยู่ใต้น้ำ และไม่ควรให้ใบจมน้ำ
เมื่อต้นมีรากใหม่แข็งแรง สามารถย้ายลงดินร่วนที่มีความชื้นได้
หากต้องการปลูกระยะยาวเพื่อเก็บใบ การปลูกลงดินหรือวัสดุปลูกที่มีธาตุอาหาร มักดูแลได้ง่ายกว่าเลี้ยงในน้ำอย่างเดียว
ขยายพันธุ์ชะพลูด้วยการทับกิ่งได้ไหม
เนื่องจากลำต้นชะพลูมักทอดไปตามพื้น บางข้อสามารถแตกรากได้เองเมื่อสัมผัสกับดิน
สามารถใช้วิธีง่ายๆ คือ นำข้อของกิ่งที่ยังติดกับต้นแม่ วางลงบนดิน แล้วใช้ดินกลบบางส่วน
เมื่อข้อดังกล่าวแตกรากและมีต้นใหม่แข็งแรง จึงตัดแยกออกจากต้นแม่ แล้วย้ายไปปลูกที่อื่นได้
ชะพลูควรใส่ปุ๋ยอะไร
ชะพลูเป็นพืชกินใบ และชอบดินที่มีอินทรียวัตถุ จึงสามารถใช้ปุ๋ยอินทรีย์เป็นหลักได้
ตัวอย่างเช่น
- ปุ๋ยหมัก
- ปุ๋ยคอกเก่าที่สลายตัวดีแล้ว
- มูลไส้เดือน
- ปุ๋ยอินทรีย์สำเร็จรูป
- ปุ๋ยสำหรับผักใบตามอัตราบนฉลาก
สามารถเติมปุ๋ยหมักบางๆ รอบต้นเป็นระยะ โดยไม่ต้องใช้ปุ๋ยเข้มข้นจำนวนมาก
หากปลูกเพื่อรับประทาน ควรเลือกผลิตภัณฑ์และวิธีดูแล ที่เหมาะสำหรับพืชอาหาร
วิธีทำให้ชะพลูใบใหญ่และแตกพุ่ม
ปัจจัยสำคัญประกอบด้วย
- ดินมีอินทรียวัตถุเพียงพอ
- ได้รับน้ำสม่ำเสมอ
- อยู่ในพื้นที่ร่มรำไร
- ไม่ปล่อยกระถางให้แห้งจัด
- หมั่นตัดยอดเพื่อกระตุ้นการแตกกิ่ง
- ไม่ปลูกแน่นจนกิ่งแย่งพื้นที่กันมากเกินไป
เมื่อเก็บยอดหรือตัดกิ่ง ตาข้างบริเวณข้อสามารถแตกเป็นกิ่งใหม่ ช่วยให้ต้นมีทรงพุ่มแน่นขึ้น
ชะพลูเก็บใบเมื่อไหร่
เมื่อกิ่งตั้งตัวและต้นมีใบจำนวนมากเพียงพอ สามารถทยอยเก็บใบมาประกอบอาหารได้
ควรเลือกใบที่
- มีขนาดสมบูรณ์
- สีเขียวสด
- ไม่มีโรคและแมลง
- ไม่แก่หรือแข็งเกินไป
ไม่ควรเด็ดใบออกจากต้นจนหมด ควรเหลือใบไว้จำนวนหนึ่ง เพื่อให้ต้นสามารถสังเคราะห์แสง และสร้างใบชุดใหม่ต่อไป
เก็บใบชะพลูอย่างไรให้ต้นแตกใหม่
หากต้องการเก็บกินอย่างต่อเนื่อง ควรใช้วิธีทยอยเก็บจากหลายกิ่ง แทนการเด็ดใบทั้งหมดจากกิ่งเดียว
สามารถตัดยอดพร้อมใบอ่อนบางส่วนได้ ซึ่งจะช่วยกระตุ้นให้ตาบริเวณข้อด้านล่าง แตกเป็นกิ่งใหม่
ชะพลูใบเหลืองเกิดจากอะไร
ใบเหลืองสามารถเกิดจากหลายสาเหตุ ได้แก่
- น้ำมากเกินไป ทำให้ดินแฉะและรากขาดอากาศ
- ขาดน้ำ เป็นเวลานาน
- แดดแรงเกินไป
- ขาดธาตุอาหาร
- กระถางแน่นหรือดินเสื่อม
- โรคและแมลง
- ใบแก่ตามธรรมชาติ
หากใบล่างเหลืองเพียงไม่กี่ใบ ในขณะที่ยอดใหม่ยังแข็งแรง อาจเป็นเพียงการแก่ของใบตามธรรมชาติ
แต่หากใบเหลืองทั้งต้นและดินเปียกอยู่ตลอด ควรตรวจระบบระบายน้ำก่อนเพิ่มปุ๋ย
ใบชะพลูไหม้หรือขอบใบแห้งเกิดจากอะไร
หากต้นถูกย้ายจากพื้นที่ร่มไปไว้กลางแดดจัดทันที ใบอาจเกิดอาการไหม้ หรือขอบใบแห้งได้
สาเหตุอื่นอาจรวมถึง
- ต้นขาดน้ำ
- ลมร้อนหรืออากาศแห้งมาก
- ปุ๋ยเข้มข้นเกินไป
- มีเกลือสะสมในดิน
แมลงศัตรูของชะพลู
แม้ว่าชะพลูจะค่อนข้างเลี้ยงง่าย แต่สามารถพบแมลงศัตรูได้ เช่น
- หนอนกินใบ
- ตั๊กแตน
- เพลี้ยแป้ง
- เพลี้ยอ่อน
- หอยและทากในพื้นที่ชื้น
ควรตรวจทั้งด้านบนและใต้ใบเป็นประจำ โดยเฉพาะหากปลูกเพื่อรับประทาน
ในสวนขนาดเล็ก หากพบแมลงจำนวนไม่มาก สามารถเก็บออกด้วยมือ ตัดใบที่เสียหาย หรือใช้น้ำล้างแมลงออก ก่อนพิจารณาวิธีอื่น
ชะพลูปลูกคลุมดินได้ไหม
ชะพลูสามารถใช้เป็นพืชคลุมดินในพื้นที่ร่มรำไรได้ดี เพราะลำต้นสามารถทอดเลื้อยและออกรากบริเวณข้อ
เหมาะสำหรับ
- ใต้ต้นไม้ใหญ่
- มุมร่มของสวน
- ริมกำแพง
- พื้นที่ที่ปลูกไม้แดดจัดได้ยาก
อย่างไรก็ตาม ในพื้นที่ที่มีความชื้นและสภาพเหมาะสมมาก ต้นสามารถแผ่ขยายได้รวดเร็ว จึงควรตัดแต่งขอบเขตเป็นระยะ หากไม่ต้องการให้ลามไปยังแปลงอื่น
ปลูกชะพลูไว้ในบ้านมีข้อดีอย่างไร
- เป็นผักสวนครัวที่เก็บใบสดได้ง่าย
- ใช้พื้นที่ไม่มาก
- ปลูกในกระถางได้
- เหมาะกับพื้นที่ร่มรำไร
- ขยายพันธุ์ด้วยกิ่งได้ง่าย
- เก็บใบได้หลายครั้ง
- ใช้เป็นพืชคลุมดินได้
- นำไปประกอบอาหารไทยได้หลากหลาย
8 เคล็ดลับปลูกชะพลูให้ใบดกและสวย
-
ปลูกในร่มรำไร
ชะพลูเหมาะกับแสงกรองมากกว่าแดดจัดตลอดวัน -
ใช้ดินร่วนที่มีอินทรียวัตถุ
ดินควรเก็บความชื้นได้แต่ต้องระบายน้ำดี -
อย่าปล่อยให้ดินแห้งนาน
ชะพลูชอบความชื้นสม่ำเสมอ -
แต่อย่าให้น้ำขัง
ความชื้นกับดินแฉะเป็นคนละเรื่องกัน -
เติมปุ๋ยหมักเป็นระยะ
ช่วยเพิ่มอินทรียวัตถุให้ดินและบำรุงการสร้างใบ -
หมั่นตัดยอด
ช่วยให้แตกกิ่งใหม่และทรงต้นแน่นขึ้น -
ทยอยเก็บใบ
ไม่ควรเด็ดใบจนต้นโล้น -
ตรวจหอย หนอน และเพลี้ย
โดยเฉพาะใต้ใบและยอดอ่อน
สรุป
ชะพลู (Piper sarmentosum Roxb.) เป็นผักพื้นบ้านและสมุนไพรในวงศ์ Piperaceae นิยมใช้ใบประกอบอาหารไทย โดยเฉพาะเมี่ยงคำ รวมถึงแกงและอาหารห่อใบหลายชนิด
ชะพลูเป็นพืชที่ปลูกค่อนข้างง่าย และเหมาะกับสวนครัวในประเทศไทย โดยเฉพาะพื้นที่ ร่มรำไร ดินร่วนอุดมสมบูรณ์ มีความชื้นสม่ำเสมอ แต่ไม่มีน้ำขัง
วิธีขยายพันธุ์ที่ง่ายที่สุดคือการปักชำกิ่ง โดยใช้กิ่งที่มีข้อประมาณ 2–4 ข้อ ปักลงในดินชื้น เมื่อเกิดรากและยอดใหม่ก็สามารถปลูกต่อได้
เมื่อชะพลูตั้งตัวแล้ว สามารถทยอยเก็บใบมาใช้ประกอบอาหารได้อย่างต่อเนื่อง และการตัดยอดเป็นระยะยังช่วยให้ต้นแตกพุ่มได้ดีขึ้น
แม้ใบชะพลูจะมีแร่ธาตุหลายชนิด รวมถึงแคลเซียม แต่ก็มีออกซาเลตค่อนข้างสูง จึงควรรับประทานเป็นส่วนหนึ่งของอาหารที่หลากหลายในปริมาณเหมาะสม ไม่ควรรับประทานจำนวนมากเพื่อหวังผลทางสุขภาพโดยเฉพาะ
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับชะพลู
1. ชะพลูชอบแดดหรือร่ม?
ชะพลูเหมาะกับพื้นที่ร่มรำไรหรือแสงแดดกรอง เช่น ใต้ต้นไม้หรือบริเวณที่ได้รับแดดช่วงเช้า ไม่ควรนำต้นที่เคยอยู่ในร่มไปตากแดดจัดทันที เพราะใบอาจเหี่ยวหรือไหม้ได้ ควรรักษาความชื้นของดินอย่างสม่ำเสมอ แต่ไม่ปล่อยให้มีน้ำขัง
2. วิธีปักชำชะพลูทำอย่างไร?
เลือกกิ่งแข็งแรงยาวประมาณ 10–15 เซนติเมตร ให้มีข้อประมาณ 2–4 ข้อ เด็ดใบด้านล่างออกและเหลือใบบน 2–3 ใบ จากนั้นปักลงในดินร่วนชื้น โดยให้มีข้ออย่างน้อยหนึ่งข้ออยู่ใต้ดิน วางในบริเวณร่มรำไรและรักษาความชื้น เมื่อแตกยอดใหม่แสดงว่ากิ่งเริ่มตั้งตัวได้ดี
3. ใบชะพลูกินทุกวันได้ไหม?
สำหรับคนทั่วไปสามารถรับประทานใบชะพลูเป็นส่วนหนึ่งของอาหาร ในปริมาณปกติได้ แต่ไม่ควรรับประทานจำนวนมากต่อเนื่อง เพียงเพื่อหวังได้รับแคลเซียมหรือหวังผลรักษาโรค เพราะใบชะพลูมีออกซาเลตค่อนข้างสูง ผู้ที่มีโรคไต ประวัตินิ่วบางประเภท หรือได้รับคำแนะนำให้จำกัดออกซาเลต ควรปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหาร
ความคิดเห็น
แสดงความคิดเห็น
ใส่คำแนะนำในส่วนนี้ได้เลยค่ะ