ต้นไทร

ไม้ใหญ่ ให้ความร่มรื่น

ไม้ยืนต้นขนาดกลาง ถึงขนาดใหญ่ เป็นต้นไม้ที่อาจหาดูไม่ได้ง่ายนัก มีความสูงได้ถึง 20 เมตร เป็นไม้พุ่มที่แตกกิ่งก้านเป็นพุ่มทีบเป็นส่วนใหญ่ "จุดเด่นของต้นไทร" คือ มีรากอากาศ ห้อยลงมาจากกิ่งก้าน ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเป็นคู่สลับกัน ดอกออกเป็นช่อ ตามซอกใบ มีรูปร่างของดอกคล้ายผล

คนไทยโบราณ นิยมปลูกต้นไทร เพื่อเป็นไม้ให้ความร่มรื่น ยังมีความเชื่ออีกว่า ต้นไทรมีเทพารักษ์คอยคุ้มครองผู้ปลูก ให้มีความร่มเย็น และที่สำคัญ ต้นไทรสายพันธุ์ "ไทรย้อยใบแหลม" เป็นไม้ประจำจังหวัด กรุงเทพมหานคร

สรรพคุณของต้นไทร

• รากอากาศ ใช้ขับปัสสาวะ 
• แก้ไตพิการ แก้กษัย 

วิธีปลูกต้นไทร

สามารถปลูกลงกระถางได้ แต่ควรใช้กระถางอย่างน้อย 12 นิ้วขึ้นไป ทั้งนี้ เพื่อให้ต้นไทร สามารถเจริญเติบโตได้ และสามารถนำมาตัดแต่งเป็นพุ่มตามต้องการได้ ส่วนปุ๋ย สามารถใช้ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก แต่ถ้าปลูกลงดิน ควรมีพื้นที่ที่กว้างพอสมควร เพราะเป็นไม้ที่เจริญเติบโตได้เร็ว และอาจแตกกิ่งก้านมากมาย ดังนั้น จำเป็นจะต้องมีการตัดแต่งกิ่งด้วยเช่นกัน

วิธีขยายพันธุ์ต้นไทร

ต้นไทรเป็นไม้ยืนต้นที่นิยมปลูกเป็นไม้ประดับ ไม้ฟอกอากาศ และไม้บอนไซ มีหลายสายพันธุ์ เช่น ไทรใบสัก ไทรอินเดีย ไทรเกาหลี การขยายพันธุ์สามารถทำได้หลายวิธี ขึ้นอยู่กับชนิดของไทรและวัตถุประสงค์ในการปลูก โดยมีรายละเอียดดังนี้

1. ขยายพันธุ์โดยการปักชำ (Cuttings)

เหมาะกับ: ไทรใบเล็ก เช่น ไทรเกาหลี ไทรอินเดีย วิธีทำ

• เลือกกิ่งแข็งแรง อายุปานกลาง ยาวประมาณ 10–20 ซม.
• ตัดใบส่วนล่างออก เหลือใบบน 1–2 ใบ
• จุ่มโคนกิ่งด้วยฮอร์โมนเร่งราก (IAA หรือ NAA)
• ปักลงในวัสดุเพาะ เช่น ดินผสมทราย หรือขุยมะพร้าว
• รดน้ำให้ชุ่ม วางในที่ร่ม มีความชื้นสูง
• รอรากงอกภายใน 3–4 สัปดาห์

2. ขยายพันธุ์โดยการตอนกิ่ง (Air Layering)

เหมาะกับ: ไทรใบใหญ่ เช่น ไทรใบสัก ไทรทอง วิธีทำ

• เลือกกิ่งขนาดประมาณดินสอ
• กรีดเปลือกออกโดยรอบ ยาว 1–1.5 นิ้ว
• ขูดเยื่อเจริญ (cambium) ออกเพื่อป้องกันการเชื่อมติด
• ทาฮอร์โมนเร่งรากที่รอยตอน
• พันด้วยขุยมะพร้าวชุบน้ำแล้วห่อด้วยพลาสติกใส
• มัดหัว-ท้ายให้แน่น รดน้ำสม่ำเสมอ
• รอรากออกภายใน 30–60 วัน ก่อนตัดไปปลูก

3. ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด (Seed Propagation)

ใช้ในงานวิจัยหรือลองสายพันธุ์ใหม่ (ไม่ค่อยนิยมในเชิงพาณิชย์) วิธีทำ

• เก็บผลสุกของต้นไทร
• นำเมล็ดมาล้างและตากให้แห้ง
• เพาะในถาดเพาะด้วยวัสดุโปร่ง เช่น ดินร่วนผสมขุยมะพร้าว
• รดน้ำให้ชุ่ม รักษาความชื้น
• ต้นกล้าจะงอกภายใน 1–2 สัปดาห์

4. ขยายพันธุ์โดยการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ (Tissue Culture)

ใช้ในเชิงการค้าเพื่อให้ได้ต้นพันธุ์จำนวนมาก

• ใช้อวัยวะพืช เช่น ยอดอ่อน เพาะเลี้ยงในห้องปลอดเชื้อ
• ใช้ฮอร์โมนควบคุมการงอก ราก และเจริญเติบโต
• เมื่อต้นโตถึงระดับหนึ่ง จึงย้ายลงปลูกในแปลงจริง

คำแนะนำเพิ่มเติม

• ช่วงเวลาที่เหมาะสม: ฤดูฝนหรือปลายฤดูฝน
• การดูแลหลังปลูก: ให้น้ำอย่างสม่ำเสมอและหลีกเลี่ยงแดดจัดในช่วงแรก
• การป้องกันเชื้อรา: ใช้สารป้องกันเชื้อราบางชนิดร่วมในการปักชำหรือตอนกิ่ง